पुणे | पिंपळे निळख – भारतीय महानगरांतील ट्रॅफिक गोंधळ हा नवा विषय नाही. गर्दीच्या वेळी रस्ते ठप्प होतात, हॉर्नचा आवाज वाढतो आणि अनेक दुचाकीस्वार थेट फुटपाथवरून वाहन चालवण्याचा धोकादायक मार्ग निवडतात. मात्र पुण्यातील पिंपळे निळख परिसरात ही नेहमीची दृश्ये एका वेगळ्याच कारणामुळे चर्चेत आली आहेत.
रक्षक चौकाजवळ सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या एका व्हिडिओमध्ये दोन परदेशी नागरिक फुटपाथवरून दुचाकी चालवणाऱ्या वाहनचालकांना थांबवताना आणि त्यांना पुन्हा मुख्य रस्त्यावर जाण्यास सांगताना दिसत आहेत. एक परदेशी नागरिक थेट स्कूटरसमोर उभा राहून वाट अडवतो, तर दुसरा पुढील वाहनचालकांना इशारा देत नियम पाळण्यास सांगतो.
हा व्हिडिओ व्हायरल होताच सोशल मीडियावर प्रतिक्रियांचा पूर आला. एका युजरने लिहिले, “महाराष्ट्रात जे भारतीय करू शकले नाही, ते परदेशी ‘सिंघम’ने करून दाखवले.” तर दुसऱ्याने उपरोधिक टिप्पणी करत “Simon, come back” असे लिहिले. काहींनी फुटपाथ हा पादचाऱ्यांसाठीच असल्याचे ठामपणे नमूद करत परदेशी नागरिकांचे कौतुक केले, तर काहींनी भारतीयांनी परदेशी लोकांकडून शिस्त शिकावी लागते, याबाबत खंत व्यक्त केली.
कायदा काय सांगतो?
भारतात फुटपाथवर वाहन चालवणे किंवा पार्क करणे हे पूर्णतः बेकायदेशीर आहे. मोटार वाहन कायदा १९८८ आणि Rules of the Road Regulations, 1989 नुसार फुटपाथ हा केवळ पादचाऱ्यांसाठी राखीव आहे. नियम क्रमांक ११ नुसार, पोलीस अधिकाऱ्याचा स्पष्ट आदेश किंवा वाहतूक चिन्हांशिवाय कोणतेही वाहन फुटपाथ किंवा सायकल ट्रॅकवर चालवता येत नाही.
याशिवाय सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की, स्वच्छ, अडथळामुक्त आणि दिव्यांग-सुलभ फुटपाथ हा नागरिकांचा मूलभूत हक्क असून तो भारतीय संविधानाच्या कलम २१ अंतर्गत जीवनाच्या अधिकारात मोडतो. नियमांचे उल्लंघन केल्यास दंड, काही प्रकरणांत ड्रायव्हिंग लायसन्स निलंबन आणि पुनरावृत्ती झाल्यास कठोर कारवाईची तरतूद आहे.
घटना काय सांगते?
पिंपळे निळखमधील ही घटना केवळ एका व्हायरल व्हिडिओपुरती मर्यादित नसून, ती वाहतूक शिस्त, नागरी जबाबदारी आणि पादचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित करते. नियमांची अंमलबजावणी ही केवळ पोलिसांची जबाबदारी नसून, प्रत्येक नागरिकाने स्वतःहून शिस्त पाळणे गरजेचे आहे, असा संदेश या घटनेतून मिळतो.
पुणे आणि मुंबईसारख्या शहरांमध्ये वाहतूक कोंडी ही मोठी समस्या असली तरी, त्यावर उपाय म्हणून फुटपाथवर वाहन चालवणे हा पर्याय ठरू शकत नाही. पादचाऱ्यांचा जीव धोक्यात घालून वेळ वाचवणे हे कोणत्याही परिस्थितीत योग्य नाही, असे मत अनेक नागरिक व्यक्त करत आहेत.
