Home Breaking News अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स पृथ्वीवर सुखरूप परतल्या; अंतराळातील 286 दिवसांनंतर शरीरावर झाले मोठे...

अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स पृथ्वीवर सुखरूप परतल्या; अंतराळातील 286 दिवसांनंतर शरीरावर झाले मोठे परिणाम

मुंबई, दि. २० मार्च २०२५ – भारतीय वंशाच्या नामांकित अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स अखेर तब्बल 286 दिवसांनंतर अंतराळातून सुखरूप पृथ्वीवर परतल्या आहेत. नासाच्या ‘स्पेसएक्स ड्रॅगन’ या अंतराळयानाद्वारे त्या 19 मार्च रोजी भारतीय वेळेनुसार पहाटे 3 वाजून 27 मिनिटांनी फ्लोरिडा किनाऱ्याजवळील समुद्रात यशस्वीरीत्या उतरल्या. त्यांच्यासोबत अमेरिकन अंतराळवीर बुच विलमोर, निक हेग आणि रशियन अंतराळवीर अलेक्झांडर कोरबुनोव्ह देखील पृथ्वीवर परतले.

286 दिवसांचा थरारक प्रवास आणि परतल्यानंतरचा अनुभव

सुनीता विल्यम्स यांनी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकात (ISS) तब्बल 286 दिवस घालवले. पृथ्वीवर परतल्यानंतर नासाच्या पथकाने त्यांना स्ट्रेचरवर बाहेर काढले. अंतराळात इतका प्रदीर्घ काळ घालवल्यानंतर शरीरावर होणाऱ्या परिणामांमुळे उभे राहणे आणि चालणे यासारख्या साध्या हालचालींमध्ये अंतराळवीरांना अडचणी येतात.

अंतराळात राहिल्याने शरीरावर होणारे परिणाम

अंतराळात दीर्घकाळ वास्तव्य केल्यामुळे अंतराळवीरांच्या शरीरावर अनेक परिणाम दिसून येतात. यामध्ये प्रमुखतः खालील समस्या निर्माण होतात:

  • हाडे कमकुवत होणे: गुरुत्वाकर्षणाच्या अभावामुळे हाडांची घनता कमी होत जाते.

  • स्नायूंचा आकार कमी होणे: शरीरातील स्नायूंवर ताण न आल्यामुळे ते सैल पडतात.

  • दृष्टीसंबंधी समस्या: शरीरातील द्रव पदार्थ डोक्याकडे सरकल्यामुळे डोळ्यांवर दाब येतो आणि दृष्टी धूसर होते.

  • रक्तदाब नियंत्रित करण्यात अडचण: पृथ्वीवर परतल्यावर अचानक उभे राहिल्यास चक्कर येते किंवा रक्तदाब कमी होतो.

  • समतोल राखण्यास त्रास: कानाच्या पडद्यावर दाब निर्माण झाल्याने शरीर संतुलन बिघडते.

‘ट्विन स्टडी’तून महत्त्वाचे निष्कर्ष

नासाने अंतराळात राहून आलेल्या अंतराळवीरांवर विशेष संशोधन केले आहे. अमेरिकन अंतराळवीर स्कॉट केली आणि त्यांचा जुळा भाऊ मार्क केली यांच्यावर करण्यात आलेल्या ‘ट्विन स्टडी’तून हे दिसून आले की अंतराळात राहिल्यामुळे हाडांची घनता 1 ते 1.5 टक्क्यांनी कमी होते.

स्नायूंची ताकद आणि उंची वाढते

अंतराळात गुरुत्वाकर्षणाच्या अभावामुळे पाठीचा कणा लांबट होतो, ज्यामुळे व्यक्तीची उंची 3-4 सेमीने वाढते. मात्र, पृथ्वीवर परतल्यावर ही स्थिती पूर्ववत होते.

मानसिक आरोग्यावरही परिणाम

अंतराळात दीर्घकाळ एकाच मर्यादित जागेत राहिल्याने मानसिक तणाव, बेचैनी आणि नैराश्य यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे अंतराळवीरांना पृथ्वीवर परतल्यावर योग्य मानसिक आधार आणि पुनर्वसन कार्यक्रम दिला जातो.

अंतराळातील जीवनशैली आणि आव्हानं

अंतराळ स्थानक पृथ्वीची प्रदक्षिणा प्रत्येक 90 मिनिटाला पूर्ण करते. त्यामुळे अंतराळवीरांना दररोज 16 वेळा सूर्योदय आणि सूर्यास्त पाहायला मिळतो. यामुळे शरीरातील जैविक घड्याळावर विपरीत परिणाम होतो.

अंतराळातील व्यायामाचे महत्त्व

अंतराळवीरांना आपल्या स्नायूंच्या आणि हाडांच्या मजबुतीसाठी नियमित व्यायाम करावा लागतो. विशेषतः ट्रेडमिल आणि सायकलिंग यांसारख्या व्यायामांची मदत घेतली जाते.

सुनीता विल्यम्स यांच्या साहसी प्रवासाची गौरवशाली कामगिरी

सुनीता विल्यम्स यांच्या या अद्वितीय प्रवासामुळे त्यांनी पुन्हा एकदा जागतिक पातळीवर भारताचे नाव उज्ज्वल केले आहे. त्यांच्या प्रेरणादायी प्रवासाने विज्ञानप्रेमी आणि युवा पिढीला अंतराळ विज्ञानात करिअर करण्याची प्रेरणा मिळणार आहे.