मुंबई | १९ डिसेंबर – जन्मापासून श्वास घेण्यास त्रास सहन करणाऱ्या आठ महिन्यांच्या एका चिमुकलीला मुंबईतील नारायण हेल्थ SRCC चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये वेळेवर निदान व उपचारामुळे नवे आयुष्य मिळाले आहे. या बालिकेला अत्यंत दुर्मीळ आणि जीवघेण्या ठरू शकणाऱ्या ग्रेड-३ एअरवे हेमॅन्जिओमा या आजाराने ग्रासले होते.
या आजारामुळे तिच्या श्वसनमार्गात मोठ्या प्रमाणात अडथळा निर्माण झाला होता. परिणामी, तिला श्वास घेण्यास तीव्र अडचण, दूध पिण्यात समस्या आणि वजन न वाढणे अशा गंभीर त्रासांना सामोरे जावे लागत होते. मात्र, डॉक्टरांनी केलेल्या वेळेवर निदानामुळे शस्त्रक्रिया टाळून औषधोपचारांद्वारे यशस्वी उपचार शक्य झाले.
जन्मापासून सुरू होता श्वसनाचा त्रास
या बालिकेला जन्मापासूनच श्वास घेताना कर्कश आवाज (नोइझी ब्रीदिंग) येत होता. रडताना किंवा आडवं झोपवल्यावर हा त्रास अधिक वाढत असे. तसेच, दूध पिण्यात अडचणीमुळे तिचे वजनही अपेक्षेप्रमाणे वाढत नव्हते.
केवळ सहा आठवड्यांची असताना तिला श्वास लागल्यामुळे रुग्णालयात दाखल करावे लागले, तेथे तात्पुरते उपचार करण्यात आले. मात्र, लक्षणे कायम राहिल्याने सात महिन्यांची असताना दुसऱ्या रुग्णालयात अतिदक्षता विभागात (ICU) दाखल करावे लागले, तेव्हा तिची प्रकृती अत्यंत गंभीर होती.
तज्ज्ञ डॉक्टरांनी केले अचूक निदान
नंतर नारायण हेल्थ SRCC चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये बाल-फुफ्फुसरोग आणि ENT तज्ज्ञांच्या पथकाने सखोल तपासणी केली. तपासणीत तिला स्ट्रायडर म्हणजे श्वास घेताना येणारा तीव्र, उंच स्वराचा आवाज असल्याचे आढळून आले. तसेच, वजन न वाढणे आणि अशक्तपणाची लक्षणेही दिसून आली.
फ्लेक्सिबल ब्रॉन्कोस्कोपी या विशेष तपासणीतून तिच्या स्वरयंत्रापासून (व्होकल कॉर्ड्स) ते श्वासनलिकेच्या खालच्या टोकापर्यंत पसरलेला मोठा एअरवे हेमॅन्जिओमा असल्याचे स्पष्ट झाले. त्यामुळे श्वसनमार्ग मोठ्या प्रमाणात अरुंद झाला होता.
वेळेवर उपचारांमुळे शस्त्रक्रिया टळली
या बालिकेवर ओरल प्रोप्रानोलॉल हे औषध सुरू करण्यात आले. त्यासोबतच अँटी-रिफ्लक्स औषधे, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट्स देण्यात आले. उपचारादरम्यान बालिकेवर सतत निरीक्षण ठेवण्यात आले आणि पालकांना सविस्तर समुपदेशन करण्यात आले.
काही काळातच बालिकेच्या प्रकृतीत लक्षणीय सुधारणा दिसून आली. श्वास घेण्याचा त्रास कमी झाला, दूध पिणे सुधारले आणि वजन वाढू लागले, त्यामुळे तिला सुरक्षितपणे घरी सोडण्यात आले.
लवकर निदान अत्यंत महत्त्वाचे – तज्ज्ञांचा इशारा
डॉ. इंदू खोसला, वरिष्ठ सल्लागार – बाल फुफ्फुसरोग विभाग यांनी सांगितले,
“एअरवे हेमॅन्जिओमा हा दुर्मीळ पण गंभीर आजार आहे. अनेकदा याची लक्षणे लॅरिंजोमलेशिया, संसर्ग किंवा अॅसिड रिफ्लक्ससारख्या सामान्य आजारांशी गल्लत केली जाते. त्यामुळे वेळेवर निदान झाले नाही, तर धोका वाढू शकतो.”
त्या पुढे म्हणाल्या, “वारंवार श्वासात कर्कश आवाज, दूध पिण्यात अडचण आणि वजन न वाढणे ही लक्षणे दिसल्यास त्वरित तज्ज्ञांकडून तपासणी करणे गरजेचे आहे. लवकर निदान झाल्यास या आजारावर औषधोपचारांद्वारे यशस्वी उपचार शक्य असून मुलांच्या आयुष्याची गुणवत्ता मोठ्या प्रमाणात सुधारू शकते.”
या यशस्वी उपचारामुळे पालकांमध्ये आनंदाचे वातावरण असून, वेळेवर योग्य उपचार मिळाल्यास अशा दुर्मीळ आजारांवरही मात करता येते, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे.
