पुणे – भारतातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या शहरांपैकी एक पुणे, गेल्या काही वर्षांत संसर्गजन्य रोगांचे अनेक प्रादुर्भाव अनुभवत आहे. याचा मुकाबला करण्यासाठी पुणे महानगरपालिकेत (PMC) तुक्करम जवळेल भवन, कासबा पेठ येथे अत्याधुनिक मेट्रोपॉलिटन सर्व्हिलन्स युनिट (MSU) स्थापन केला जाणार आहे. या युनिटमध्ये समर्पित वैद्यकीय कर्मचारी असतील, जे शहरातील संसर्गजन्य रोगांचे सातत्याने निरीक्षण, मूल्यांकन आणि रणनीती आखण्यात कार्यरत राहतील.
केंद्रीय सरकारने प्रधानमंत्री आयुष्मान भारत आरोग्य संरचना मिशन (PM-ABHIM) अंतर्गत पुण्यात MSU स्थापन करण्यास मंजुरी दिली आहे. देशभरातील 20 महानगरपालिकांपैकी केवळ सात युनिट्स आतापर्यंत कार्यान्वित झाले आहेत. महाराष्ट्रातील, मुंबई, ठाणे आणि नागपूरनंतर, पुणे हा MSU स्थापन करणारा चौथा शहर ठरणार आहे.
पुण्यासाठी MSU स्थापन करण्याचे प्रमुख वैद्यकीय अधिकारी वैशाली जाधव यांनी सांगितले, “या वर्षी ऑगस्टपासून MSU चे तात्पुरते कार्य सुरू झाले होते, पण आता जवळेल भवनामध्ये कायमस्वरूपी युनिट तयार होत आहे. यामध्ये अत्याधुनिक सुविधा आणि प्रशिक्षित कर्मचारी असतील.”
सध्या PMC ने MSU साठी २५ वैद्यकीय तज्ज्ञांची नियुक्ती केली आहे, ज्यापैकी १६ करारावर आहेत. यामध्ये सार्वजनिक आरोग्य, कीटकशास्त्र, संशोधन सहाय्यक, तांत्रिक अधिकारी, फार्मासिस्ट, लॅब तंत्रज्ञ आणि बहुउद्देशीय सहाय्यकांचा समावेश आहे. सर्व कर्मचार्यांना सप्टेंबर महिन्यात विशेष प्रशिक्षण दिले गेले आहे.
MSU च्या माध्यमातून पुणेला प्रगत लॅब्स, कौशल्य संपन्न कर्मचारी, वैज्ञानिक सर्व्हे आणि इतर आवश्यक घटकांचा लाभ मिळणार आहे. केंद्रीय तांत्रिक सहाय्यक युनिट (TSU) ने आधीच MSU साईटवर भेट देऊन मार्गदर्शन केले आहे.
MSU नियमितपणे रोगांचे निरीक्षण करेल तसेच कीटक प्रजनन, पिण्याचे पाणी, अन्नगुणवत्ता आणि स्वच्छता यासारख्या घटकांचा आढावा घेईल. यासाठी वनविभाग व पशुसंवर्धन विभागासह समन्वय साधला जाईल, जेणेकरून मानव, जनावर आणि वन्यजीवनामध्ये रोगजनक सूक्ष्मजीवांचा प्रसार नियंत्रित करता येईल.
वैशाली जाधव यांनी सांगितले, “MSU लसीद्वारे प्रतिबंधित होऊ शकणाऱ्या रोगांचे देखरेखही करेल आणि आरोग्य कर्मचारी व फ्रंटलाइन कार्यकर्त्यांसाठी प्रशिक्षण व कौशल्यविकासाची सुविधा पुरवेल, जेणेकरून सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणीच्या परिस्थितीत त्वरित आणि प्रभावी प्रतिसाद देता येईल.” तसेच मोठ्या संमेलने, उत्सव आणि पालखी सोहळ्यांसारख्या कार्यक्रमांमध्ये रोगांचे निरीक्षण करण्यासाठी सार्वजनिक आरोग्य, स्वच्छता, जलपुरवठा विभाग आणि आपत्ती प्रतिसाद टीमसोबत समन्वय साधला जाईल, असेही त्यांनी अधोरेखित केले.
या युनिटच्या स्थापनेमुळे पुण्यातील नागरिकांना संसर्गजन्य रोगांवर तत्काळ प्रतिसाद मिळणार असून, शहराचे सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थापन अधिक सक्षम व सुरक्षित होईल.
