नवी दिल्ली | देशातील प्रत्येक गाव पर्यावरणपूरक, स्वयंपूर्ण आणि हरित ऊर्जेवर आधारित बनविण्याच्या दिशेने भारत सरकारने महत्वाकांक्षी पावले उचलली आहेत. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या पुढाकाराने ‘राष्ट्रीय सहकार धोरण 2025’ अंतर्गत देशभरात सहकाराच्या माध्यमातून पर्यावरणपूरक विकासाला चालना देण्याचा संकल्प करण्यात आला आहे.
गावागावात हरित क्रांतीचा वारा
या धोरणांतर्गत आता प्रत्येक शेतकऱ्याच्या शेतात सौर आणि पवन उर्जेच्या साधनांची निर्मिती केली जाणार आहे. यामुळे शेतकऱ्यांची ऊर्जेवरील अवलंबित्वता कमी होणार असून, स्वच्छ ऊर्जेच्या वापरामुळे पर्यावरणावर सकारात्मक परिणाम होणार आहे.
जैविक शेती व वनिकी क्षेत्राला मिळणार सहकाराची जोड
सेंद्रिय शेती, नैसर्गिक शेती आणि कृषी वनीकरण क्षेत्राला सहकार चळवळीच्या माध्यमातून विशेष आर्थिक पाठबळ देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. यामुळे शाश्वत शेतीला चालना मिळून देशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था बळकट होणार आहे.
गावोगावी पोहोचणार बायोगॅस
दुग्ध सहकारी संस्थांच्या माध्यमातून गावागावात बायोगॅस निर्मिती पोहोचवली जाणार आहे. यामुळे घरगुती इंधनाच्या गरजा भागवण्याबरोबरच शेतीतील कचऱ्याचे व्यवस्थापन देखील करता येईल.
आधुनिक तंत्रज्ञानाची साथ
IoT, ब्लॉकचेन आणि डिजिटल लॉजिस्टिक्स या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून संपूर्ण इकोनॉमीचे सक्षमीकरण करण्याचे धोरण आखले आहे. यामुळे ग्रामीण भागात बुद्धिमान शेती, स्मार्ट स्टोरेज सोल्यूशन्स आणि डिजिटल ट्रान्सपोर्ट प्रणाली साकार होणार आहे.
हरित क्रांतीचे शिल्पकार PACS केंद्रे
प्राथमिक कृषी पतसंस्था (PACS) यांना नापीक जमिनी सुपीक बनवण्यासाठी केंद्रबिंदू बनवले जाणार असून, त्यातून हरित क्रांतीचे शिल्पकार तयार होतील. यामुळे शेतकऱ्यांना नवीन रोजगाराच्या संधी देखील निर्माण होणार आहेत.
स्वच्छ ऊर्जेच्या दिशेने ठाम पावले
शेती आणि ग्रामीण जीवनात स्वच्छ व हरित ऊर्जा वापर वाढवण्यासाठी केंद्र सरकार 2025 पर्यंत हजारो गावे स्वच्छ ऊर्जा युक्त बनवणार आहे. ही योजना केवळ पर्यावरणासाठी नव्हे, तर सामाजिक व आर्थिक स्थैर्यासाठीही मोलाची ठरणार आहे.
निष्कर्ष
राष्ट्रीय सहकार धोरण 2025 हे केवळ धोरण नसून, भारतीय ग्रामविकासाला पर्यावरणपूरकतेचा आधार देणारे महत्त्वाचे पाऊल आहे. सहकार चळवळीच्या माध्यमातून उभारण्यात येणारे हे नवे भारताचे हरित भविष्य संपूर्ण जगाला प्रेरणा देणारे ठरेल.
