मुंबई, २२ मार्च: संपूर्ण जगभर २२ मार्च रोजी ‘जागतिक जल दिन’ साजरा केला जातो. वाढत्या पाणीटंचाईच्या समस्येला तोंड देण्यासाठी आणि जलसंधारणाच्या दिशेने प्रभावी पावले उचलण्यासाठी या दिवसाचे विशेष महत्त्व आहे. यंदाचा जल दिन ‘पाण्याचे संवर्धन आणि टिकाऊ विकास’ या संकल्पनेवर आधारित असून, पर्यावरण संरक्षक, सरकार, सामाजिक कार्यकर्ते आणि नागरिकांनी एकत्र येत पाणी बचतीसाठी विविध उपक्रम राबवण्याची शपथ घेतली.
पाणी वाचवण्याची गरज का वाढली?
गेल्या काही वर्षांत अवकाळी पाऊस, भूजल पातळीतील घट, अति जलवापर, जंगलतोड आणि हवामान बदलामुळे पाण्याची मोठी टंचाई निर्माण झाली आहे. भारतातील अनेक राज्यांमध्ये उन्हाळ्यात भीषण पाणीटंचाई जाणवते. काही भागांत नागरिकांना दररोज लांब अंतरावरून पाणी आणावे लागते. या परिस्थितीवर उपाय शोधण्यासाठी समाजाने आता सक्रिय होण्याची वेळ आली आहे.
टिकाऊ जलसंधारणासाठी सरकारची महत्त्वाची पावले:
राज्य आणि केंद्र सरकारने जलसंधारणासंबंधी विविध योजना जाहीर केल्या आहेत. ✅ ‘जल जीवन मिशन’ अंतर्गत घराघरांत पाणीपुरवठा करण्याचा प्रयत्न ✅ ‘अटल भूजल योजना’ अंतर्गत भूजल पुनर्भरणासाठी विविध उपक्रम ✅ ‘जलयुक्त शिवार’ आणि ‘मृदा व जलसंधारण’ योजना अधिक व्यापक स्वरूपात राबवण्याचे नियोजन ✅ जलप्रदूषण रोखण्यासाठी कठोर धोरणांची आखणी
जागतिक स्तरावर पाण्याचे महत्त्व:
संयुक्त राष्ट्राच्या अहवालानुसार, २०२५ पर्यंत जगातील सुमारे १.८ अब्ज लोकांना गंभीर पाणीटंचाईचा सामना करावा लागू शकतो. यामुळे जलव्यवस्थापनाचे सक्षम धोरण आखणे आणि नागरिकांनी जबाबदारीने पाणी वापरणे आवश्यक आहे.
नागरिकांनी काय करावे? (पाणी बचत उपाय)
✔️ अनावश्यक पाणी वाहू देऊ नका, गळती असलेले नळ त्वरित दुरुस्त करा ✔️ वर्षाजल संकलन प्रणाली (Rainwater Harvesting) बसवा ✔️ घरगुती आणि औद्योगिक स्तरावर पुनर्वापर आणि पुनर्चक्रण (Recycling) करा ✔️ झाडे लावा, कारण जंगलतोड थांबवल्यास पाण्याचे प्रमाण सुधारते ✔️ शेतीत ठिबक सिंचन आणि जलसंवर्धनाच्या आधुनिक पद्धती अवलंबा
पाणी बचत हाच खरा संकल्प!
पाणी हे केवळ आपले जीवन नव्हे, तर भविष्यासाठीची गुंतवणूक आहे. जर आपण आजपासूनच पाणी जपले नाही, तर पुढील पिढ्यांना मोठ्या संकटाचा सामना करावा लागू शकतो. आज जागतिक जल दिनाच्या निमित्ताने आपण सर्वांनी पाणी वाचवण्याचा दृढ संकल्प करूया!
